<\/p>\n
Legenda o Jankowicach<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Wed\u0142ug przekazu ustnego osada tutejsza istnia\u0142a jeszcze przed za\u0142o\u017ceniem Krakowa, ale jakie jej by\u0142o miano nie wiadomo. Bardzo dawno temu \u2013 opowiada ludno\u015b\u0107 miejscowa \u2013 jeszcze za panowania kr\u00f3la Pudyka by\u0142a tu wielka bitwa. Jednych mieszka\u0144c\u00f3w wymordowa\u0142 nieprzyjaciel, inni rozbiegli si\u0119 po \u015bwiecie i nie wr\u00f3cili wi\u0119cej, lecz zosta\u0142o w ukryciu tylko trzech m\u0119\u017cczyzn, a ka\u017cdemu z nich by\u0142o na imi\u0119 Jan. Ci trzej dali pocz\u0105tek nowej osadzie, kt\u00f3r\u0105 od ich imion nazwano Jankowicami [1]<\/a><\/sup>.<\/p>\n Legenda o M\u0119tkowie I – M\u0119ty<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Jak\u017ce \u017cy\u0107 nam tutaj przysz\u0142o, sk\u0105d si\u0119 wzi\u0119li\u015bmy Dawno, bardzo dawno temu wie\u015b\u0107 gminna niesie Dobry cz\u0142owiek tu \u017cy\u0142, jak ka\u017cdy chwali\u0142 Boga Ta poczwara nu\u017c si\u0119 k\u0105pie i tworzy m\u0119ty Ludzie p\u0142acz\u0105, strasz\u0105 zwirza, m\u0119t\u00f3w jest ju\u017c do\u015b\u0107 Z m\u0119t\u00f3w M\u0119tk\u00f3w ju\u017c powstaje, nazwa idzie w \u015bwiat, Ko\u0144 si\u0119 boi, pian\u0119 toczy bo w odm\u0119tach strach. M\u0119tk\u00f3w z m\u0119t\u00f3w si\u0119 wy\u0142oni\u0142, przyszed\u0142 w ko\u0144cu czas. Kto to zrobi my\u015bl powstaje i nagle ginie. Lecz nas szcz\u0119\u015bcie nie opuszcza, wszystkich wok\u00f3\u0142 A \u017ce ka\u017cdy chce mie\u0107 ciasny, ale w\u0142asny k\u0105t M\u0119tk\u00f3w nazw\u0119 sw\u0105 zawdzi\u0119cza m\u0119tnym wodom Wis\u0142y<\/p>\n M\u0119tk\u00f3w z m\u0119t\u00f3w, smok z Wawelem Autor: Halina Wierzba<\/p>\n Legenda o M\u0119tkowie II \u2013 Zimna Woda<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n Druga legenda g\u0142osi, i\u017c w M\u0119tkowie, wsi po\u0142o\u017conej w\u015br\u00f3d las\u00f3w i \u0142\u0105k, nieopodal Wis\u0142y rz\u0105dzi\u0142 w\u0142adca m\u0105dry i sprawiedliwy. Biednych wspomaga\u0142, strapionych pociesza\u0142, w\u0142ada\u0142 tak, aby wszyscy byli rado\u015bni i szcz\u0119\u015bliwi. \u017bycie p\u0142yn\u0119\u0142o w sielance. Pewnego dnia do wioski zawita\u0142a staruszka w podartym ubraniu, trzymaj\u0105ca kostuch w r\u0119ce, kt\u00f3rym si\u0119 podpiera\u0142a. Spotkawszy mieszka\u0144c\u00f3w M\u0119tkowa poprosi\u0142a o przyj\u0119cie do swojego grona, gdy\u017c jak twierdzi\u0142a tu\u0142a si\u0119 po \u015bwiecie szukaj\u0105c konta dla siebie. Mieszka\u0144cy mieli dobre serce i przygarn\u0119li staruszk\u0119. W\u0142adca podarowa\u0142 jej niewielki, ale solidny domek, da\u0142 krow\u0119, ciel\u0119 i psa, aby pilnowa\u0142 obej\u015bcia. Min\u0105\u0142 rok. Na wiosk\u0119 jednak przysz\u0142y ci\u0119\u017cki czasy spowodowane ulewami, a tym samym wyst\u0105pieniem rzek z koryta, kt\u00f3re zalewa\u0142y \u017cyzne pola i \u0142\u0105ki, chorobami i g\u0142odem. Jedynie w obej\u015bciu staruszki \u017cycie p\u0142yn\u0119\u0142o szcz\u0119\u015bliwie i dostatnio. Mieszka\u0144cy postanowili zapyta\u0107 kobiet\u0119 czemu im si\u0119 tak \u017ale wiedzie, a u niej \u017cycie p\u0142ynie wspaniale. Ta jednak odburkn\u0119\u0142a, i\u017c nic j\u0105 to nie obchodzi i zacz\u0119\u0142a wymachiwa\u0107 kostuchem, by sobie st\u0105d poszli. Ludziom przykro by\u0142o, i\u017c w chwili potrzeby tak \u017ale ich potraktowa\u0142a. Postanowili uda\u0107 si\u0119 do w\u0142adcy po rad\u0119 w tej sprawie. Kr\u00f3l uda\u0142 si\u0119 do kobiety z wizyt\u0105, chc\u0105c to sprawdzi\u0107. Wczesnym rankiem w orszaku zapuka\u0142 do drzwi staruszki. Jakie\u017c by\u0142o jego zdziwienie, gdy zobaczy\u0142 w izbie przedziwne kot\u0142y, misy do wa\u017cenia rozmaitych mikstur, a na \u015bcianach porozwieszane zio\u0142a i inne specyfiki niezb\u0119dne do odprawiania czar\u00f3w. Kobieta okaza\u0142a si\u0119 nie biedn\u0105 staruszk\u0105, a z\u0142\u0105 i podst\u0119pn\u0105 czarownic\u0105.\u00a0 Kr\u00f3l za niewdzi\u0119czno\u015b\u0107 kobiety zamieni\u0142 j\u0105 w poro\u015bni\u0119t\u0105 bukowymi drzewami i krzewami g\u00f3r\u0119. Czarownica jednak zrozumia\u0142a jak\u0105 krzywd\u0119 wyrz\u0105dzi\u0142a ludziom, kt\u00f3rzy j\u0105 przyj\u0119li i dali dach nad g\u0142ow\u0105. Jej \u0142zy b\u0142agalne o przebaczenie to strumie\u0144, kt\u00f3ry wyp\u0142ywa z g\u00f3ry, w kt\u00f3r\u0105 zosta\u0142a przemieniona. Strumie\u0144 nigdy nie zamarza, a w lecie jest zimny jak l\u00f3d, jest jak lodowe serce czarownicy. Po dzi\u015b dzie\u0144 s\u0142ycha\u0107 po nocach cichy p\u0142acz, a ludzie owy strumie\u0144 nawali \u201eZimn\u0105 Wod\u0105\u201d na pami\u0105tk\u0119 i ku przestrodze dla innych przed kar\u0105 jaka mo\u017ce spotka\u0107 ludzi z\u0142ych, niewdzi\u0119cznych i bezdusznych [2]<\/a><\/sup>.<\/p>\n Piosenka z legend\u0105 o Zag\u00f3rzu \u2013 o \u0179r\u00f3de\u0142ku<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n A nasze Zag\u00f3rze, to z urody s\u0142ynie Dumna Bukowica sw\u0105 koron\u0105 las\u00f3w Bo w nim z\u0142ota kaczka swe pi\u00f3rka moczy\u0142a O p\u00f3\u0142nocy w \u017ar\u00f3dle, g\u0142o\u015bno woda pluska Nawet kr\u00f3l Sobieski tej wody spr\u00f3bowa\u0142 A w bukowym lesie Boginki mieszkaj\u0105 Legenda o Zag\u00f3rzu<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Dawno temu, nawet najstarsi nie wiedz\u0105 kiedy to by\u0142o, kilka rodzin zapu\u015bci\u0142o si\u0119 na r\u00f3wnin\u0119 zalesion\u0105 wspania\u0142ymi drzewami: jod\u0142\u0105, sosn\u0105, d\u0119bem, kasztanowcem oraz wieloma krzewami z jadalnymi owocami. Runo le\u015bne te\u017c nie sk\u0105pi\u0142o im swoich dar\u00f3w. Postanowili si\u0119 tam osiedli\u0107. \u017by\u0142o im si\u0119 szcz\u0119\u015bliwie, byli zadowoleni ze swojej osady, ale do czasu, kiedy to wichury, a potem zamiecie \u015bnie\u017cne zacz\u0119\u0142y utrudnia\u0107 im byt. Dzieci zacz\u0119\u0142y chorowa\u0107, doro\u015bli byli coraz s\u0142absi, a starcy wymierali\u2026 Postanowiono temu zaradzi\u0107. W le\u015bnych ost\u0119pach nieoczekiwanie znaleziono pos\u0105g \u015awiatowida, zrobiony troch\u0119 niewprawn\u0105 r\u0119k\u0105. Postanowiono zwr\u00f3ci\u0107 si\u0119 do niego o pomoc. Zanoszono mod\u0142y i dary ofiarne w nadziei, \u017ce ich los si\u0119 odmieni. W ko\u0144cu \u015awiatowid wys\u0142ucha\u0142 pr\u00f3\u015bb ludzi, kt\u00f3rzy prosili o lepszy byt. W nagrod\u0119 za mod\u0142y i ofiary wezwa\u0142 innych bog\u00f3w by wsp\u00f3lnie poprawili \u017cycie osadnik\u00f3w. Bogowie postanowili otoczy\u0107 ich osad\u0119 wzg\u00f3rzami, aby wiatry i zamiecie im nie zagra\u017ca\u0142y, aby mogli \u017cy\u0107 dostatnio i szcz\u0119\u015bliwie. Ka\u017cdy z nich skin\u0105\u0142 r\u0119k\u0105 w r\u00f3\u017cne strony \u015bwiata i wkr\u00f3tce osad\u0119 otoczy\u0142y zalesione pag\u00f3rki maj\u0105ce da\u0107 im ochron\u0119. W ten spos\u00f3b powsta\u0142a pi\u0119kna dolina\u00a0 otoczona wzg\u00f3rzami i ze wspania\u0142ym widokiem na pobliskie g\u00f3ry. Mieszka\u0144c\u00f3w przybywa\u0142o, \u017cyli w zgodzie i dobrobycie, a swoj\u0105 osad\u0119 nazwali Zag\u00f3rze, poniewa\u017c te ma\u0142e wzg\u00f3rza i g\u00f3rki ofiarowa\u0142y im spok\u00f3j i chroni\u0142y przed nieszcz\u0119\u015bciami i \u017cywio\u0142ami. I tak zosta\u0142o do dzisiaj!<\/p>\n Legenda o zb\u00f3ju<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Legenda g\u0142osi, i\u017c na Grodzisku, mi\u0119dzy Bukowic\u0105 a Zieli\u0144skim rezydowa\u0142 zb\u00f3j, maj\u0105cy strzygi na swoich us\u0142ugach. Mieszka\u0144cy Lipowca opowiadali, i\u017c nie raz widzieli w letnie noce ogniki kr\u0105\u017c\u0105ce po Grodzisku. Podobno to strzygi b\u0142\u0105ka\u0142y si\u0119 po tym terenie wabi\u0105c niczego nie podejrzewaj\u0105cych ludzi.\u00a0 Zb\u00f3j zosta\u0142 pokonany jednak przez \u015bwi\u0105tobliwego cz\u0142owieka i dla upami\u0119tnienia tego zwyci\u0119stwa wzniesiono u wej\u015bcia na Grodzisko kapliczk\u0119 [3]<\/a><\/sup>.<\/p>\n Legenda o Krzykopie<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Dawno, dawno temu na terenie wzg\u00f3rz otaczaj\u0105cych Zag\u00f3rze \u017cyli Wielcy Ludzie, kt\u00f3rzy bardzo lubili si\u0119 dzieli\u0107 tym co mieli. Pewnego dnia Wielkie Ludzie ze wzg\u00f3rza p\u00f3\u0142nocnego ugotowali\u00a0 straw\u0119 i postanowili obdarowa\u0107 ni\u0105 r\u00f3wnie\u017c Wielkich Ludzi ze wzg\u00f3rza po\u0142udniowego. Nalewali j\u0105 wi\u0119c do wielkiej warzechy i podawali Wielkim Ludziom ze wzg\u00f3rza po\u0142udniowego. W pewnym momencie wielka kropla strawy spad\u0142a na okoliczn\u0105 wie\u015b Zag\u00f3rze, tworz\u0105c dolin\u0119, kt\u00f3r\u0105 mieszka\u0144cy nazwali Krzykop\u0105. Dolina wype\u0142ni\u0142a si\u0119 wod\u0105 i od tej pory mieszka\u0144cy ch\u0119tnie wypasali w jej pobli\u017cu g\u0119si i krowy. Dzisiaj pozosta\u0142a tylko dolina nazywana Krzykop\u0105. Wody w niej ju\u017c nie ma, g\u0119si nie ma, ale legenda pozosta\u0142a.<\/p>\n Legenda o Z\u0142otej Kaczce<\/em><\/strong><\/span><\/p>\n Pewnego dnia Z\u0142otej Kaczce z Krakowskiego Przedmie\u015bcia znudzi\u0142o si\u0119 \u017cycie w podziemiach Krakowa. Ciemnej nocy wymkn\u0119\u0142a si\u0119 i kieruj\u0105c \u015bwiat\u0142em ksi\u0119\u017cyca pofrun\u0119\u0142a na po\u0142udnie. Wyczerpana zatrzyma\u0142a si\u0119 na wie\u017cy wspania\u0142ego zamku w osadzie o nazwie Lipowiec. Kiedy\u00a0odpoczywa\u0142a po trudach podr\u00f3\u017cy zasn\u0119\u0142a i opad\u0142a na dno zamkowej studni, gdzie s\u0105czy\u0142a si\u0119 stru\u017cka wody. Zaspokoi\u0142a pragnienie, obmy\u0142a skrzyd\u0142a, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce wysoko\u015b\u0107 studni nie pozwala na wzlot ku g\u00f3rze. Zmartwiony ptak szuka\u0142 innego sposobu opuszczenia nieoczekiwanego wi\u0119zienia. Kaczka pop\u0142yn\u0119\u0142a wzd\u0142u\u017c strugi wody i po wielu d\u0142ugich m\u0119cz\u0105cych chwilach przep\u0142ywaj\u0105c ciemnym i wilgotnym tunelem ujrza\u0142a jasne promienie s\u0142o\u0144ca. Spojrza\u0142a na otaczaj\u0105ce j\u0105 lasy bukowe, spojrza\u0142a na rozleg\u0142\u0105 dolin\u0119 chronion\u0105 wzg\u00f3rzami i postanowi\u0142a pozosta\u0107 tutaj na zawsze. Pi\u0119kno okolicy j\u0105 zachwyci\u0142o. A \u017ce jej z\u0142ote pi\u00f3ra posiada\u0142y magiczn\u0105 moc od tej pory \u017ar\u00f3de\u0142ko, kt\u00f3re wyp\u0142ywa\u0142o z bukowego pag\u00f3rka pomaga\u0142o okolicznym mieszka\u0144com zachowa\u0107 si\u0142\u0119 i witalno\u015b\u0107. \u00a0Obecnie r\u00f3wnie\u017c warto dotrze\u0107 Legenda o zamku Lipowiec I \u2013 O Stankarze<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n Romantyczne ruiny zamku przez wieki prowokowa\u0142y do snucia legend. Jedna z legend zwi\u0105zana jest z ucieczk\u0105 wi\u0119zionego w zamku Franciszka Stankara, profesora Akademii Krakowskiej, jednego z czo\u0142owych reformator\u00f3w religii katolickiej.<\/p>\n Przed wielu, wielu laty, w 1550 r. zamkni\u0119to w zamkowym wi\u0119zieniu owego buntowniczego w\u0142oskiego wyk\u0142adowc\u0119 \u2013 Francesco Stancaro, kt\u00f3ry sprzeciwia\u0142 si\u0119 doktrynie dogmatycznej ko\u015bcio\u0142a katolickiego, a przy tym sprzyja\u0142 szerz\u0105cej si\u0119 reformacji. Jego pobyt w wi\u0119zieniu nie trwa\u0142 d\u0142ugo. Legenda g\u0142osi, \u017ce w ucieczce pomog\u0142a Stankarowi zakochana w nim dziewczyna \u2013 c\u00f3rka stra\u017cnika wi\u0119ziennego, kt\u00f3ra dostarczy\u0142a sznur\u00f3w do celi, po kt\u00f3rych zdo\u0142a\u0142 opu\u015bci\u0107 si\u0119 i przedosta\u0107 przez mury zamku. Jak historia g\u0142osi, by\u0142 jedynym kt\u00f3remu uda\u0142o si\u0119 zbiec. Zakochana dziewczyna, a jednak\u017ce i oszukana zapewnieniami Stankara, zha\u0144biona pomoc\u0105 w ucieczce, do dnia dzisiejszego przy pe\u0142ni ksi\u0119\u017cyca b\u0142\u0105ka si\u0119 po zamkowych komnatach pod postaci\u0105 \u201ezjawy\u201d, nazywanej przez okolicznych mieszka\u0144c\u00f3w \u201ebia\u0142\u0105 dam\u0105\u201d.<\/p>\n Legenda o zamku Lipowiec I \u2013 Czarna Karoca<\/strong><\/em><\/span><\/p>\n Najbardziej znan\u0105 z nich jest legenda opowiadaj\u0105ca o s\u0142ynnej czarnej karecie, zaprz\u0119\u017conej w 6 koni, kt\u00f3ra wje\u017cd\u017ca na wewn\u0119trzny dziedziniec Zamku Lipowieckiego. Z karety wysiada biskup w otoczeniu 3 stra\u017cnik\u00f3w. Biskup, ubrany w purpur\u0119, udaje si\u0119 do wn\u0119trza zamku, natomiast oprawcy w czerwonych kaftanach ci\u0105gn\u0105 na dziedziniec skutego \u0142a\u0144cuchami mnicha. [1]<\/a> Muzeum Nadwi\u015bla\u0144ski Park Etnograficzny w Wygie\u0142zowie i Zamek Lipowiec<\/p>\n [2]<\/a> Opracowano na podstawie materia\u0142u GOKiS Babice<\/p>\n [3]<\/a> J\u00f3zef Domaga\u0142a „M\u00f3j Lipowiec” Krak\u00f3w 2007<\/p>\n
\nSk\u0105d ten M\u0119tk\u00f3w, ta legenda wam to przybli\u017cy.<\/p>\n
\nBy\u0142y tutaj ryby w Wi\u015ble i grzyby w lesie
\ntak by\u0142o co rok.<\/p>\n
\nnurt rzeki si\u0119 przygl\u0105da a\u017c przysz\u0142a trwoga,
\nbo przyszed\u0142 smok.<\/p>\n
\nSmok tu d\u0142ugo nie wytrzyma, bo jest przekl\u0119ty
\ni tak co rok.<\/p>\n
\nOn za\u015b odej\u015b\u0107 nie zamierza, czuje si\u0119 jak go\u015b\u0107.<\/p>\n
\na smok m\u0105ci\u0107 nie przestaje i pozosta\u0107 rad.<\/p>\n
\nPraczka prania nie zamoczy, czyste pranie w snach.<\/p>\n
\nTrzeba smoka wnet przegoni\u0107 za rzek\u0119 za las<\/p>\n
\nNie ma \u015bmia\u0142k\u00f3w, takie rzeczy to tylko w kinie.<\/p>\n
\npod Krakowem jama pusta – p\u0142y\u0144 \u017ce tam smoku<\/p>\n
\nSmok porzuci\u0142 m\u0119tne wody, pop\u0142yn\u0105\u0142 st\u0105d.<\/p>\n
\nto jest zwi\u0105zek \u015bcis\u0142y.<\/p>\n
\nJest to pi\u0119kna wioska\u00a0 na du\u017cej dolinie
\nZ trzech stron nasz\u0105 wiosk\u0119 otaczaj\u0105 wzg\u00f3rza
\nWidok z nich daleki do Beskid pog\u00f3rza<\/p>\n
\nCo dzie\u0144 nam si\u0119 k\u0142ania do samego pasu
\nU st\u00f3p Bukowicy \u017ar\u00f3de\u0142ko wyp\u0142yw
\nA legenda g\u0142osi, \u017ce to woda \u017cywa<\/p>\n
\nZ zamku na Lipowcu, a\u017c tu przyp\u0142yn\u0119\u0142a
\nI tu popatrzy\u0142a na pi\u0119kn\u0105 dolin\u0119
\nRzek\u0142a : tu zostan\u0119 ju\u017c dalej nie p\u0142yn\u0119<\/p>\n
\nBo w nim z\u0142ota kaczka co dzie\u0144 moczy pi\u00f3rka
\nGdy kto\u015b si\u0119 napije ze \u017ar\u00f3de\u0142ka wody
\nB\u0119dzie zawsze silny i pi\u0119kny i m\u0142ody<\/p>\n
\nJak z wojskiem\u00a0 pod Wiede\u0144 t\u0119dy maszerowa\u0142
\nGdy wojsko z \u017ar\u00f3de\u0142ka wody si\u0119 napi\u0142o
\nTo potem pod Wiedniem wroga pogoni\u0142o<\/p>\n
\nPij\u0105 wod\u0119 z \u017ar\u00f3d\u0142a ,pi\u0119knie wygl\u0105daj\u0105
\nCzasem przy \u017ar\u00f3de\u0142ku cichutko \u015bpiewaj\u0105
\nJak je tam zobaczysz to ci\u0119 przywitaj\u0105<\/p>\n
\nw pobli\u017ce \u017ar\u00f3de\u0142ka, zaczerpn\u0105\u0107 jego wody i cieszy\u0107 si\u0119 zdrowiem.<\/p>\n
\nZa ka\u017cdym razem, kiedy ma doj\u015b\u0107 do egzekucji skaza\u0144ca, we wzniesiony miecz kata uderza piorun, a wtenczas wszystkie zjawy znikaj\u0105 [4]<\/a><\/sup>.<\/p>\n
\n